Bodaj owa rzeczka szuwarem zarosła, Która mnie młodego w obcy kraj zaniosła. Bodaj owa rzeczka rybek nie rodziła, Która mnie młodego z domem rozłączyła. Bodaj owa rzeczka wyschła do ostatka, Że mnie tam zaniosła, gdzie nie znajdzie matka.

I mówił dalej niegrzeczny, Że mnie rodzicom ukradnie, Tak straszyć kogo, doprawdy Że to nieładnie. Chciałabym gniewać się bardzo! -Nie widzieć więcej... ach! trudno; Wiem, że mnie samej bez niego Byłoby nudno.

Jaki to chłopiec niedobry! Tak mnie wciąż zbywa niegrzecznie, Muszę się gniewać na niego, Gniewać koniecznie. Niedawno wyrwał mi z ręki Zerwany w polu bławatek i przypiął sobie do piersi Skradziony kwiatek.

Kto im odpowie na ten wykrzyk głuchy? Ludzkość zostanie w odpowiedzi dłużną, Bo choć szlachetne poruszą się duchy I miłosierdzie pospieszy z jałmużną, Rzucone wsparcie nie rozstrzygniew niczem I w niczym ciemnych pytań nie rozświeci, I ziemia dalej z sfinksowym obliczem Będzie pożerać pracujące dzieci, A ludzkość będzie roztrząsać, ciekawa, Ten zgrzyt w harmonii społecznegoprawa.

Wiedzą, że wszędzie ta sama dokoła Głodowej śmierci konieczność straszliwa, Że brat ratunku udzielić nie zdoła, Bo sam go teraz daremnie przyzywa. Więc milczą - patrzą na śniegu posłanie, Słuchają wiatru żałobnego wycia I w ciemność smutne rzucają pytanie: Gdzie jest ich prawo najświętsze do życia? Czemu są na śmierć skazani i za co, Gdy na chleb ciężką zarabiali pracą?

A ci, co jeszcze wśród mogił zostali, Aby oglądać męczarnie swych rodzin, Trawieni ogniem, co wnętrzności pali, Mierzą ostatek uchodzących godzin I patrzą w otchłań... szukając gdzieś na dnie Nie uchwyconej ocalenia mocy. Ale myśl w próżni kręci się bezwładnie I gaśnie w głuchej odrętwienia nocy... I nic nie mogąc odnaleźć, nędzarze, Chylą z rozpaczą wychudzone twarze.

To śmierć głodowa! Przy zgasłym ognisku Zasiada wlokąc całun lodowaty I matkom dzieci porywa z uścisku, I nagie trupy zostawia wśród chaty, I kroczy dalej w upiora postaci Rozpościerając gorączkowe dreszcze... A zmarły wstaje, by zabijać braci, Za krzywdy swoje mszcząc się w grobie jeszcze, I rozszerzając zaraĽliwe tchnienia Idzie do ludzi przemawiać sumienia.

Los im poskąpił wszystkich swoich darów I dał im środków do walki za mało. Prócz życia trudów i życia ciężarów, Jedno im prawo - do życia zostało. Jednak znosili swą nędzę cierpliwie, Jako istnienia warunek niezmienny; Marząc o przyszłym a bogatszym żniwie Zapominali o trosce codziennej, Żądając w zamian za pracę mozolną, By im wraz z dziećmi wyżyć było wolno.

Nie znali nigdy, co to jest dostatek, Lecz znali tylko - co trud i potrzeba; Nieraz im brakło mleka w piersiach matek, Nieraz im brakło na zagonach chleba... Nie znali nigdy tej pomyślnej doli, W której bez troski o jutrzejszą strawę Duch ludzki, z mroku budząc się powoli, Na światło oczy otwiera ciekawe, Gdyż od kolebki czatowała bieda, Co duszy dziecka rozwinąć się nie da.

Potoki mają swe łoża -I mają granice morza Dla swojej fali -I góry, co toną w niebie, Mają kres dany dla siebie, Nie pójdą dalej! Lecz serce, serce człowieka, Wciąż w nieskończoność ucieka Przez łzy, tęsknoty, męczarnie, I wierzy, że w swoim łonie Przestrzeń i wieczność pochłonie I niebo całe ogarnie.

Niech pokolenie to gruzem legnie U wielkich natchnień dziejowych ołtarza! Bo anioł, Polsko, twój - dalej biegnie I szalę świata ku niebu przeważa, I depcząc purpur tych krwawe szmaty, Wolności ludom sypie złote kwiaty!

Niech pokolenie to gruzem legnie U wielkich natchnień dziejowych ołtarza! Bo anioł, Polsko, twój - dalej biegnie I szalę świata ku niebu przeważa, I depcząc purpur tych krwawe szmaty, Wolności ludom sypie złote kwiaty!